Επανορθωτική Δικαιοσύνη & Επανορθωτικές Πρακτικές

Όταν διαπιστώνουμε την ύπαρξη παραβατικής συμπεριφοράς, το παραδοσιακό «τιμωρητικό» μας σύστημα βασίζεται στην παρακάτω σειρά ερωτήσεων για την απόδοση της δικαιοσύνης:

  • ποιος κανόνας παραβιάστηκε;
  • ποιος παραβίασε τον κανόνα αυτό;
  • ποια τιμωρία τού αρμόζει;

Η Επανορθωτική Δικαιοσύνη βασίζεται σε μια διαφορετική σειρά ερωτήσεων, οι οποίες έχουν ως εξής:

  • Τι συνέβη;
  • Ποιοι και με ποιο τρόπο επηρεάστηκαν από αυτό που συνέβη;
  • Πώς θα επανορθώσουμε;

Water Ripples With Reflections

Η Επανορθωτική Δικαιοσύνη είναι, λοιπόν, μια προσέγγιση της δικαιοσύνης που δίνει έμφαση στις ανάγκες των θυμάτων, των δραστών αλλά και ολόκληρης της κοινότητας (οικογένειας, επιχείρησης, οργανισμού κλπ) μέσα στην οποία συνέβη ένα επιζήμιο / βίαιο περιστατικό. Στόχος της είναι η ανάληψη ευθύνης από τον δράστη και η επανόρθωση της ζημίας που προκλήθηκε, ώστε να επανέλθει ισορροπία, με συμμετοχικές διαδικασίες και τρόπο που να ικανοποιεί τις ανάγκες όλων όσοι επηρεάστηκαν από ό,τι συνέβη.

Η Επανορθωτική Δικαιοσύνη μπορεί να λειτουργήσει εναλλακτικά ή συμπληρωματικά με τη “παραδοσιακή” δικαιοσύνη, η οποία εστιάζει κυρίως στην τιμωρία του παραβάτη.

Οι Επανορθωτικές Πρακτικές βασίζονται σε μια θεμελιώδη αρχή, ότι δηλαδή είμαστε ευτυχέστεροι, πιο συνεργατικοί και πιο αποδοτικοί κι ότι είναι πιθανότερο να παράγουμε θετική αλλαγή όταν αυτοί που ασκούν κάποιας μορφής εξουσία επάνω μας, κάνουν πράγματα μαζί μας, αντί σε εμάς ή για εμάς. Έτσι, οι Επανορθωτικές Πρακτικές στοχεύουν όχι μόνο στην αντιμετώπιση και επανόρθωση μιας επιζήμιας ή /και παραβατικής συμπεριφοράς αλλά και στην πρόληψη και επίλυση των συγκρούσεων και επιζήμιων συμπεριφορών.

Η Επανορθωτική Δικαιοσύνη και οι Επανορθωτικές Πρακτικές περιλαμβάνουν διαδικασίες όπως η διαμεσολάβηση θύματος – θύτη, οι κύκλοι ειρήνης, οι επανορθωτικοί διάλογοι σε κύκλο κλπ. και εφαρμόζονται:

  • στις επιχειρήσεις
  • στα σχολεία
  • στην κοινότητα
  • στα δικαστήρια
  • στις φυλακές

Η επανορθωτική δικαιοσύνη και οι επανορθωτικές πρακτικές ξεκίνησαν να εφαρμόζονται σε χώρες τις Ευρώπης και της Αμερικής ήδη από το 1980 και τα έως τώρα στατιστικά στοιχεία σημειώνουν μείωση μέχρι και 95% των βίαιων ή/και παραβατικών περιστατικών, τόσο σε ενήλικες όσο και σε ανηλίκους. Μάλιστα, όλοι όσοι έρχονται σε επαφή με επανορθωτικές πρακτικές έχουν πολύ μικρότερες πιθανότητες να επιδείξουν βίαιη ή/και παραβατική συμπεριφορά στο μέλλον.